تعلیم و تربیت و  عقب ماندگی ایران  (قسمت دوم )

براي آن که بتوانيم جبران گذشته را کنيم، هيچ راهي نداريم، جز آنکه در نظام آموزش علوم در مدارس خود يک انقلاب عملي به وجود آوريم. بايد حصارهاي قطور – مستحکم و آهنين و غير قابل نفوذي که بين کلاس درس و طبيعت در مدارس ما کشيده شده است منهدم کنيم کلاس علوم را در طبيعت برپا کنيم. با عمل و اجراي آزمايش و با اشاره به پديده هاي طبيعي درس بدهيم، و از دانش آموزان نيز بخواهيم با اجراي آزمايش و عمل و ساختن وسائل ساده و ارزان قيمت که قانون طبيعي را نشان دهد، درس را پس بدهند. نمره امتحان تنها به عملي تعلق گيرد که نشان مي دهد دانش آموز قانون معيني را درک و قدرت تجزيه و تحليل آن را پيدا کرده است.
اکنون که در دانشگاه هاي ما در پاره اي از رشته ها – بخصوص علوم پايه – زمزمه کار تحقيقي آغاز شده است جا دارد اين زنده کردن روح تحقيق و پژوهش را از مدارس ابتدايي، راهنمايي و بخصوص دبيرستان شروع کنيم زيرا محققان آينده کشورما کساني هستند که اکنون درمدارس ابتدايي آموزش مي بيند.
براي اين کار به يک بسيج عمومي و مشارکت اجتماعي نيازمنديم، به مردم اعلام کنيم که از اين پس نمي خواهيم نفت خود را به ثمنِ بخس بفروشيم، نمي خواهيم معادن غني و سرشار خود را با بهائي ناچيز در اختيار بيگانگان قرار دهيم و ... بلکه مي خواهيم نفت خود را به وسيله کارشناسان و مهندسان ايراني شناسايي استخراج و تصفيه کرده و با آن تبديل به مواد قابل عرضه در بازارهاي جهاني عرضه کنيم.
هيچ سئوال کرده ايم که به چه دليلي معادن سيليس خود را با ارزان ترين قيمت به بيگانگان بفروشيم و عدسي هاي گوناگون را با گرانترين قيمت وارد مي کنيم؟ آيا تا به حال از خود سئوال کرده ايم که چرا بايد هزاران تن مواد خام به خارج صادر و مواد مصرفي ابتدايي را از خارج وارد کنيم؟ آيا حيف نيست ملتي که داراي استعدادهاي درخشان و معادن سرشار و آب و هواي مناسب ( حدود 45 درجه اختلاف دما در يک شبانه روز، ) مي باشد همچنان عقب مانده باقي بماند؟
پاسخ اين سئوال و ده ها سئوال ديگر در زمينه عقب ماندگي در شـؤن زندگي اجتماعي و فردي را بايد در آموزش و پرورش پيدا کرد. در آموزش و پرورش بايد يک راست به سراغ معلم و روش تدريس رفت.
معلمان کودکان ( 7- 6 ) ساله را به عنوان ورودي سيستم تحويل مي گيرند و پس از 12 سال آموزش از سيستم خارج
مي کنند، اگر روش تدريس معلم آميخته با تحقيق و پژوهش، آزمايش و تجربه و در ارتباط با مسائل خانوادگي اجتماعي – اقتصادي، فني و صنعتي و کشاورزي، خدماتي باشد. اگر معلم با استفاده از وسائل ديداري، شنيداري و سائل آزمايشگاهي، بازديدهاي علمي و نيز با برخوردي صحيح ( جذاب – هدايت گر- محبت آميز- از روي رفق و مدارا و سلامت نفس و ...) آموزش دهد، و اگر معلم از امکانات موجود حداکثر بهره برداري را بنمايد و البته اگر معلم به خلق و خوي معلمي آراسته و در عين حال از نظر زندگي تأمين باشد، مي توان انتظار داشت که وظيفه خود را به خوبي انجام دهد، تا گام هاي اوليه در راه تربيت نسل نو براي تحقيق پژوش برداشته شود.
لذا همه بايد به معلم و مدرسه کمک کنيم تا بتواند رسالت بزرگ خويش را به انجام برساند مي دانيد که معلمان در کشورهاي شرقي در بين خوش استعدادترين، علاقه مندترين و آگاه ترين و دلسوزترين دانش پژوهان انتخاب مي شوند و پس از کسب آموزش هاي نو و مناسب راهي کلاس مي شوند.
کشورهاي پيشرفته در ابتداي رونق علوم در کشور خود، شخصاً براي تدريس اين شاخه وسيله آزمايش طراحي کردند، به کمک وسائل ارزان قيمت آزمايشگاه درست کردند چون جائي براي تقليدنداشتند، روي پاي خود ايستادند و مدارس خود را از هر نظر منجمله روش تدريس نو تجهيز کردند.
شيگه کي کادو يا متخصص علوم پايه در وزارت آموزش و پرورش ژاپن مي گويد : « هدف ما تنها تربيت يک انسان حقيقي و خلاق مي باشد، مي خواهيم دانش آموزاني تربيت کنيم که کاوشگر باشند، خود به تنهايي فرضيه ها را طراحي کنند و با به کارگيري خلاقيت ذهني خود سنت تقليد و دنباله روي را زير پا گذارند. »
سال ها است که آموزش علوم در ژاپن از طريق آزمايش هاي عملي پيگيري مي شود و دانش اموزان نه با خواندن کتاب هاي درسي بلکه با استفاده از ميزهاي آزمايشگاهي قوانين طبيعي را فرا مي گيرند از دانش آموزان خود مي خواهند تا خود به پژوهش و تحقيق بپردازند و اين کار تحقيقي از همان دوره ابتدايي آغاز مي شود و در همه زمينه ها از جمله ادبيات توسعه مي يابد.
ايشان کتابخانه را آزمايشگاه و مرکز تحقيقات دروس ادبيات قرار داده اند، معلم فهرستي ازکلمات را به دانش آموزان مي دهد ازآن ها مي خواهد مفاهيم، معاني، مترادف ها، متضادهاي اين کلمات را خود شخصاً با مراجعه به کتابهاي مختلف درکتابخانه ها پيدا کنند. نوشتن شرح حال نويسندگان و شاعران برجسته و ... از تکاليف تحقيقي دانش آموزان است.
در زمينه تحقيق و پژوهش هر قدمي که برمي داشتند، طبيعت هم چند قدم به ايشان نزديکتر شد، زيرا همانطوري که مي دانيد، طبيعت اسرار خود را درگوش دانشمندان، محققان و پژوهندگان زمزمه مي کند. و دانشمندان و محققان مي باشند که اين زمزمه ها را تقويت مي کنند، ده ها بار اشاره هاي طبيعت را تجزيه و تحليل و تفسير مي نمايند. مجهول را به معلوم تبديل مي کنند و به زبان علم و « زبان رياضي » مي نويسند و از اسرار طبيعت که مواهب الهي است بهره برداي مي کنند.

a.dehkordi
www.iranika.ir