علی عليه السلام بعد از جنگ جمل كه در آن فاتح شدند ، وقتی وارد بصره‏
شدند ، وارد بر خانه علاء بن زياد شدند و او خانه بسيار مجللی داشت حضرت‏
، اول به صورت اعتراض مانندی به او فرمودند اين خانه به اين بزرگی را
می‏خواهی چكار كنی ؟ در خانه كوچكتری هم می‏توانی زندگی كنی ، تو در آخرت‏
به خانه بزرگ احتياج داری ، بعد فرمودند بلی می‏توانی همين خانه بزرگ را
وسيله خانه بزرگتری در آخرت قرار بدهی به شرط اينكه در اين خانه مهمان‏
بياوری و آن را وسيله قرار دهی برای خدمت كردن به خلق .
بعد آن مرد عرض كرد : يا اميرالمؤمنين ! اشكو اليك اخی عاصم بن زياد
من شكايت برادرم عاصم بن زياد را خدمت شما می‏كنم فرمودند چطور
شده است ؟ عرض كرد برادرم ، زاهد و راهب و گوشه -

نشين شده ، حاضر نيست غذای خوب بخورد و اصرار دارد غذای نامطبوع بخورد
و لباس خيلی درشت بپوشد و از لذت دنيا كناره گيری كرده است .
حضرت علی عليه السلام فرمودند : « علی به ». يعنی احضارش كنيد
. عاصم را آوردند ، حضرت با بيان عتاب آميزی به او فرمودند : « يا عدی‏
نفسه » ای ستمگرك بر خود « لقد استهام بك الخبيث » آيا
شيطان تو را گول زده است ؟ شيطان بر تو مسلط شده است ؟ چرا نعمتهای خدا
را رها كرده ای ؟ تو كوچكتر از اين هستی كه خدا از تو بازخواست كند كه‏
چرا از نعمتهای من استفاده كردی ، خدا نعمتها را برای استفاده كردن خلق‏
كرده است اين مرد جواب خيلی روشنی داشت ، گفت : « يا اميرالمؤمنين‏
هذا انت ». شما كه اين حرف را به من می‏زنيد ، خودتان هم كه مثل‏
من زندگی می‏كنيد ، لباس من كه از لباس شما درشتتر نيست ، خوراك من از
خوراك شما پائينتر نيست من مثل شما زندگی می‏كنم ، فرمود : اشتباه كرده‏
ای ، من پيشوای خلقم و تو يكی از مأمومين هستی .
« ان الله تعالی فرض علی ائمة الحق ان يقدروا انفسهم بضعفة الناس كيلا
يتبيغ بالفقير فقره » وظيفه پيشوايان و امامان و زمامداران امت‏
وظيفه ديگری است خداوند بر زمامداران حق واجب كرده است كه زندگی‏
خودشان را در سطح پائين ترين افراد قرار بدهند ، چون چشم توده مردم به‏
آنهاست ، برای اينكه با آنها همدردی كرده باشند ، برای اينكه تسكينی‏
برای آنها به وجود آورند و يك كمك

روحی به آنها كرده باشند البته در حدی كه می‏توانند بايد كمك مادی بكنند
، ولی در يك حدودی امكان كمك مادی وجود ندارد و بايد كمك روحی كرد .
اينهم فلسفه ديگری برای زهد آيا اسلام همان طور كه ايثار و كمك مادی را
می‏پذيرد ، همدردی و كمك روحی را هم می‏پذيرد ؟ بلی می‏پذيرد چون اين هم‏
باز يك كار هدفدار است ، هدف معقول و مشروع .

كتاب احياء تفكر اسلامي

شهيد مرتضي مطهري